به بهانه گاهشماری کردی ایلامی

به گزارش خبرگزاری برناازایلام،در مورد اول بهار کردی ایلامی  تفاوت دیدگاه‌های  فراوان  وجود دارد که در این یادداشت  به آنها می پردازیم باشد که بین نخبگان و مردم یک مفاهمه مشترک بوجود  آید و این آداب و رسوم های محلی به عنوان میراث فرهنگی  معنوی به ثبت برسند .

قبل از آن به این نکته اشاره کنیم که در وهار یا همان بهار کردی ایلامی  ما مراسم خوب  " شلی ملی "  را داریم که نمادی است از سرکشی و گرفتن هدایا از بزرگتر ها و طلب خیر کردن برای صاحب خانه .

گزاره اول

بعضی معتقدند که اول بهمن اول بهار کردی ایلامی  است .این گزاره با توجه  به اینکه عید نوروز  در ماه میانی یا ماه نامگ  بهار کردی  ایلامی  واقع شده است مورد تردید است .در این گزاره پسر حسن صیاد مشعل یا چمت بدست روز ۲۹ دی ماه به کوه می رود و چمت خود را پرتاب می کند اگر به جوی آب بخورد آن سال باران است اگردر محل دفع خاکستر فرود آید آن سال پر برف است و اگر در خشکی فرود آید آن سال خشکسالی  است .

شب سی ام دی ماه و تماشای ماه اغله  زده به حدس وگمان ها پایان می دهد .در این گزاره سه شش یا همان شش لگ  ها از ۲۴ دی شروع و ۱۲ بهمن به پایان می رسد که یک شش روز در زمستان و دو شش روز در بهار کردی است .

 گزاره دوم 

در این گزاره پایان چله بزرگ که همزمان با جشن سده است را آغاز بهار کردی ایلامی  می داند که سه شش را همان چله کوچک تا اول اسفند می داند .

 گزاره  سوم

۲۱ بهمن را آغاز  وهار کردی  می داند و ۱۹ بهمن را رفتن پسر حسن صیاد به کوه می داند که در بالای کوه در اثر سردی می میرد و سه خواهر سرمایی دارد که هر کدام سه روز برای او عزاداری  می کنند و آن را سه شین  یا مخفف آن سه شین می گویند که بعد از  مادر  یا همان ننه سرما از داغ پسران سرد خود یعنی دی و بهمن به کوه می رود و بالای کوهساران  به خواب و در نوروز از بالای قله سقوط و پایان حساب وکتاب سرما اعلام می شود .

 گزاره چهارم

با توجه به اینکه در اول اسفند جشن اسپندارمذگان  است و به نام مادر زمین و از آنجا که در اشعار شلی ملی  به کد بانو اشاره می شود و از غذای محلی پنجه زاغی یا همان پاغازه  سهمی برای مادر وهار کنار گذاشته  می شود را روز اول وهار کردی می نامند  . از آنجا که این گاهشماری  هم با عرض جغرافیایی  و هم با نوروز  مانگ یا ماه وسط بهار مطابقت دارد به واقعیت  نزدیک  تر است .

خلاصه  می توان ۱۹ بهمن را رفتن حسن صیاد  به کوه و ۲۱ بهمن  را مرگ حسن صیاد  و از ۲۱ بهمن تا ۳۰ بهمن را سه شش و اول اسفند را آغاز بهار کردی  ایلامی  دانست .

 محمد رستمی: فعال فرهنگی